Dieta wątrobowa – co jeść a co nie?

dieta wątrobowa

Dla kogo dieta wątrobowa?

Mimo, że nazewnictwo ‘dieta wątrobowa’ jest w powszechnym stosowaniu w społeczeństwie to w nomenklaturze opisu diet nie występuje. Nie powinno używać się nazw diet wywodzących się z jednostek chorobowych lub nazw narządów. 

Dieta wątrobowa powinna być głównie stosowana u osób, które otrzymały informację o powstaniu stanu zapalnego czy marskości wątroby od lekarza oraz u osób u których występuje ryzyko wystąpienia niealkoholowego stłuszczenia wątroby (NAFLD), czyli u osób które chorują otyłość, cukrzycę typu 2, dyslipidemię oraz zespół metaboliczny.

Na czym polega działanie wątroby w organizmie?

Wątroba to jeden z istotniejszych narządów w organizmie człowieka. To gruczoł przewodu pokarmowego, który odpowiada za przemiany metaboliczne, wytwarzanie i wydzielanie żółci. Pełni on także funkcje immunologiczne. Mówiąc bardziej szczegółowo to w wątrobie zachodzą przemiany składników odżywczych takich jak białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin i składników mineralnych. Dzięki tym procesom organizm wykorzystuje składniki odżywcze z pożywienia. W wątrobie wytwarzane jest ok. 80% cholesterolu oraz ma ona kluczowe znaczenie w metabolicznej aktywacji witaminy D. Wątroba to również organ oczyszczający organizm ze szkodliwych substancji.

Zasady ogólne diety wątrobowej

  1. Zrezygnowanie ze spożycia alkoholu

Substancje powstające w wyniku metabolizmu alkoholu w organizmie mają na wątrobę toksyczne działanie. Spożywanie przez chorych choćby minimalnych ilości alkoholu prowadzi do postępu choroby, niższego poziomu zminimalizowania objawów oraz zapobiegania dalszemu rozwojowi choroby i powikłań. 

  1. Ograniczenie spożycia kwasów tłuszczowych nasyconych na korzyść kwasów tłuszczowych nienasyconych 

Rekomenduje się, aby ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych, których głównym źródłem są produkty pochodzenia zwierzęcego  (np. tłuste mięso, smalec, jaja). W ich miejsce należy wprowadzić źródła kwasów tłuszczowych nienasyconych, które występują głównie w produktach pochodzenia roślinnego (poza olejem rzepakowym i kokosowym) i rybach.

  1. Spożywanie większej ilości owoców i warzyw

Warzywa i owoce są podstawą każdej zdrowej diety, dlatego nie można ich pominąć także w diecie wątrobowej. Składniki obecne w tych produktach korzystnie wpływają na pracę wątroby i powinny stanowić one minimum połowę każdego posiłku. 

  1. Unikanie produktów wysokoprzetworzonych

Produkty wysokoprzetworzone to źródło głównie cukrów prostych, soli i tłuszczów nasyconych i wielu dodatków do żywności, które negatywnie wpływają na pracę wątroby.

  1. Normalizacja masy ciała

U osób z nadmierną masą ciała zaleca się jej zredukowanie poprzez odpowiednio dobraną dietę i jej kaloryczność.  

  1. Wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej

Regularne ćwiczenia przyczyniają się do redukcji masy ciała i poprawiają wydolność fizyczną. Według rekomendacji WHO, zaleca się 150 min/tyg. umiarkowanej aktywności fizycznej, jeśli nie ma przeciwskazań ze strony medycznej.

  1. Odpowiednia dieta i ilość płynów w ciągu dnia

W codziennej diecie powinna znaleźć się odpowiednia ilość białka, którego źródłem jest chude mięso, nabiał, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych oraz optymalna ilość węglowodanów złożonych czyli grube kasze, makarony i pełnoziarniste pieczywo. 

Dodatkowo należy zadbać o odpowiednią podaż płynów, czyli wypijać ok 2 l. wody dziennie. 

Co jeść na diecie wątrobowej?

Wśród produktów, które uznaje się za zalecane są:

  • kasze, ryże, makarony
  • ziemniaki
  • chudy nabiał
  • warzywa i owoce
  • orzechy i nasiona
  • ryby 
  • chude mięso
  • oleje roślinne

Czego nie można jeść na diecie wątrobowej?

Wśród produktów, które uznaje się za niewskazane są:

  • alkohol
  • fast-food
  • chipsy
  • słodycze
  • potrawy smażone
  • tłuste mięsa i wędliny

UWAGA!  Należy pamiętać, że są to zalecenia dla ogółu chorych i  reakcje na produkty mogą być odmienne. Zalecana jest obserwacja organizmu i modyfikacja diety na podstawie pojawiających się dolegliwości. Dieta powinna być dobrana indywidulanie w zależności od stopnia wydolności wątroby, rodzaju zaburzeń metabolicznych, stopnia odżywienia chorego, obecności chorób współistniejących oraz samopoczucia. Stąd najlepiej skonsultować się z dietetykiem klinicznym celem indywidualnej współpracy dietetycznej. 

Przykładowy jadłospis diety wątrobowej.

Śniadanie– Twarożek z owocami i grzanką

II śniadanie– Jogurt z ciastkiem orzechowym i prażonym jabłkiem

Obiad- Gotowane ziemniaki z duszoną piersią z indyka i mizerią na jogurcie

Podwieczorek- Tortilla z mozzarellą i łososiem 

Kolacja- Makaron z tofu i warzywami

zdjęcie diety

Redukcyjna

Bogata w owoce, warzywa, chude mięso i błonnik - polecana osobom, które chcą “z głową” zrzucić zbędne kilogramy, bez uczucia głodu.

Co znajdziesz w tej diecie:
WarzywaOwoceMięsoGluten
zdjęcie diety

Sport Protein

Zwiększona ilość pełnowartościowego białka - polecana dla sportowców i trenujących siłowo, ze zwiększonym zapotrzebowaniem na białko.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Low Carb

Zawartość węglowodanów na poziomie 20% - polecana sportowcom, osobom, które nie mogą schudnąć, lub chcącym odpocząć od cukru.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Wegetariańska

Bez mięsa i ryb - polecana wegetarianom, ale też osobom, które chcą przez jakiś czas odpocząć od jedzenia mięsa.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Wegańska

Na bazie produktów roślinnych - dla osób, które wybrały wegański sposób odżywiania i chcących wzbogacić swoje menu o dużą dawkę warzyw.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Zbilansowana

Zbilansowana pod kątem proporcji oraz wartości odżywczych - najlepsza dla osób, które chcą po prostu zdrowo się odżywiać.

Co znajdziesz w tej diecie:
WarzywaOwoceRyżMięso
zdjęcie diety

Sport Carbo

Zwiększona ilość węglowodanów i białka - dla entuzjastów sportów siłowo-wytrzymałościowych takich jak crossfit, fitness czy pływanie.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Gluten & Lacto Free

Bezglutenowe i bezlaktozowe lub roślinne zamienniki zbóż, makaronów i nabiału - dla osób, które chcą wyeliminować gluten i laktozę.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Dieta dla kobiet w ciąży

Różnorodna i zbilansowana dieta zapewniająca wszystkie niezbędne składniki odżywcze potrzebne w ciąży.

Co znajdziesz w tej diecie:
zdjęcie diety

Wege + Fish

Bez mięsa, ale za to z rybami - polecana wegetarianom, ale też osobom, które chcą przez jakiś czas odpocząć od jedzenia mięsa, bez wykluczenia ryb oraz owoców morza.

Co znajdziesz w tej diecie:
WarzywaOwoceJajaNabiałRyby
zdjęcie diety

Ketogeniczna

Dieta ketogeniczna jest przeznaczona dla osób które w dużym stopniu chcą ograniczyć spożywanie węglowodanów.

Co znajdziesz w tej diecie:
OwoceWarzywaMięsoRybyNabiałJaja
zdjęcie diety

SIRT

Dieta oparta na III fazach polegających na restrykcji kalorycznej i zmianie posiłków stałych na posiłki płynne.

Co znajdziesz w tej diecie:
WarzywaOwoceMięsoNabiał